Μια μάχη που έκρινε πολλά, όπως την περιγράφουν ο Διοικητής του Συντάγματος Χωροφυλακής Μακρυγιάννη, Γεώργιος Σαμουήλ, ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης, ο ιστορικός ερευνητής-συγγραφέας Ιωάννης Μπουγάς και άλλοι
Ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα των «Δεκεμβριανών» του 1944 στην Αθήνα ήταν η επίθεση ισχυρών δυνάμεων του ΕΛΑΣ στο Σύνταγμα Χωροφυλακής Αθηνών, το οποίο στεγαζόταν στο Στρατόπεδο Μακρυγιάννη, κάτω από τον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης. Μελετώντας διάφορες πηγές για το σημερινό άρθρο θα προσπαθήσουμε να παρουσιάσουμε μια όσο το δυνατόν πιο αντικειμενική εξιστόρηση των γεγονότων.
Τα στοιχεία για τη λεγόμενη «μάχη του Μακρυγιάννη» είναι αντικρουόμενα. Ένα από τα βασικά στοιχεία που έχει περάσει στην κοινή γνώμη είναι ότι η μάχη άρχισε και τελείωσε στις 6 Δεκεμβρίου 1944. Αυτό όμως δεν ισχύει. Η μάχη, με αυξομειούμενη ένταση έληξε στις 18/12/1944, όταν οι Ελασίτες έλυσαν την πολιορκία. Επίσης, αν και ο αριθμός των υπερασπιστών του Μακρυγιάννη είναι γνωστός, από την αναφορά του Διοικητή του Συντάγματος Γεωργίου Σαμουήλ, ο ακριβής αριθμός των ανδρών του ΕΛΑΣ που επιτέθηκαν στο Στρατόπεδο Μακρυγιάννη παραμένει ασαφής. Το ιστορικό στέλεχος του ΚΚΕ Νίκανδρος Κεπέσης κάνει μνεία για 10.000 άνδρες στο βιβλίο του «Ο Δεκέμβρης του 1944». Πρόκειται για εξωφρενικό αριθμό. Σίγουρα οι Ελασίτες ήταν πολλαπλάσιοι από τους Χωροφύλακες, σε καμία περίπτωση όμως 10.000. Ούτε οι 5.000 που αναφέρει ο Σαμουήλ ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Ας δούμε όμως περισσότερες λεπτομέρειες για την ιστορικής σημασίας «μάχη του Μακρυγιάννη».
Το Σύνταγμα Χωροφυλακής Μακρυγιάννη και οι υπερασπιστές του
Οι στρατώνες του Συντάγματος Χωροφυλακής Μακρυγιάννη αποτελούνταν από ένα συγκρότημα παλαιών κτιρίων, κάτω από τον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης, στη συνοικία Μακρυγιάννη, όπου έμενε ο θρυλικός αγωνιστής του 1821. Το κτιριακό συγκρότημα χτίστηκε το 1836 σε σχέδια του Βαυαρού Υπολοχαγού Βάιλερ και χρησιμοποιήθηκε ως στρατιωτικό νοσοκομείο. Το 1890 ανακαινίστηκε από τη Βασίλισσα Σοφία. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1920 τα κτίρια χρησιμοποιήθηκαν για τον στρατωνισμό διαφόρων μονάδων του Στρατού. Από το 1936 χρησιμοποιήθηκε οριστικά για τη στέγαση Μονάδων και Τμημάτων της Χωροφυλακής. Εκτός από το κεντρικό κτίριο, το Διοικητήριο, όπου βρίσκονταν οι περισσότεροι θάλαμοι των ανδρών, τα άλλα κτίρια δεν παρείχαν καμία ασφάλεια για σοβαρή αντίσταση και άμυνα. Στο ιστορικό αυτό κτίριο στεγαζόταν το Σύνταγμα Χωροφυλακής Αθηνών, Διοικητής του οποίου είχε αναλάβει από τις 24 Νοεμβρίου, ο Γεώργιος Σαμουήλ (1894-1965), από την Ιεράπετρα, Συνταγματάρχης Χωροφυλακής, τότε.
Είναι χαρακτηριστικό ότι πήρε μέρος στους Βαλκανικούς Πολέμους, τη μικρασιατική εκστρατεία, καταπολέμησε λήσταρχους στη Βόρεια Ελλάδα και την Κρήτη, εξόντωσε Βούλγαρους κομιτατζήδες, ως Διοικητής Μονάδων Χωροφυλακής βέβαια, ενώ και στον εμφύλιο, ως Ανώτερος Διοικητής Χωροφυλακής Δυτικής Μακεδονίας πήρε μέρος σε πολλές επιχειρήσεις στον Γράμμο, το Βίτσι και το Βέρμιο. Αργότερα διετέλεσε Αρχηγός της Χωροφυλακής. Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμα και αριστεροί συγγραφείς τον χαρακτηρίζουν «δεξιό», αλλά «ικανό στρατιωτικό αντίπαλο», ενώ κεντρώοι και συντηρητικοί πολιτικοί μιλούσαν με τα καλύτερα λόγια για τις ικανότητές του. Υποδιοικητής του Συντάγματος Μακρυγιάννη ήταν ο Αντισυνταγματάρχης Ευάγγελος Σοφράς.
Το μεσημέρι της 5/12/1944 έφτασε στο Στρατόπεδο Μακρυγιάννη και ο Αντισυνταγματάρχης Πεζικού Κ. Κωστόπουλος, καθηγητής της Σχολής Ευελπίδων, που είπε στους Σαμουήλ και Σοφρά: «Η πατρίς κινδυνεύει συνάδελφοι. Ήρθα να πολεμήσω μαζί σας σαν απλούς στρατιώτης. Με δέχεσθε;». Ο Ιωάννης Μπουγάς, γράφει για τον Κωστόπουλο:” Ο Κωστόπουλος ήταν πρώην μέλος των Ταγμάτων Ασφαλείας, και προσήλθε εθελοντικά στο Σύνταγμα Χωροφυλακής Μακρυγιάννη. Με τις γνώσεις του, ως απόφοιτος της Σχολής Πολέμου, καθηγητής στη Σχολή Ευελπίδων και υπηρετήσας στον πόλεμο στα Οχυρά Μεταξά, προετοίμασε την άμυνα του Συντάγματος”.
Φυσικά, ο Κωστόπουλος έγινε δεκτός με εγκαρδιότητα και ανέλαβε επιτελικό ρόλο. Συμμετείχε στον καταρτισμό του σχεδίου άμυνας της Χωροφυλακής και θεωρείται μαζί με τους Σαμουήλ και Σοφρά, ως βασικός παράγοντας της νίκης επί του ΕΛΑΣ. Σύμφωνα με το σχέδιο άμυνας που καταστρώθηκε δημιουργήθηκαν επτά εξωτερικά φυλάκια, που είχαν ως σκοπό την καθυστέρηση της επιθετικής επιχείρησης και τη φθορά του εχθρού πριν αυτός φτάσει στον μαντρότοιχο των στρατώνων (δεύτερη γραμμή άμυνας). Τρίτη γραμμή άμυνας ήταν τα εσωτερικά κτίρια του στρατοπέδου.
ΠΗΓΗ protothema.gr
