Φωτεινή Καλογερογιάννη,
Φιλόλογος, Υποψήφια Διδάκτωρ
Κάθε πρώτη Κυριακή του μήνα τα μουσεία στη χώρα μας δέχονται τους επισκέπτες χωρίς την καταβολή του καθορισμένου αντιτίμου σε μια προσπάθεια ανάδειξης του έργου τους και προσέλκυσης του ενδιαφέροντος του κοινού και ειδικά του κοινού που δυσκολεύεται να πληρώσει την είσοδο σ’ ένα μουσείο και μάλιστα όταν πρόκειται για μια οικογένεια.
Έτσι,δίνεται η δυνατότητα να γνωρίσουμε ένα μουσείο ή να επισκεφθούμε ξανά μουσεία που έμειναν χαραγμένα στη μνήμη μας για τα εκθέματα και τις συλλογές που φιλοξενούν και κυρίως για την ιστορία που μας αφηγούνται. Άλλωστε για την επαφή με την ιστορία μπορεί να επιλέξει κανείς είτε μια ξενάγηση μέσω του λόγου των κειμένων είτε μια ξενάγηση μέσω των αντικειμένων σε φυσικούς χώρους ή σε κτήρια που λειτουργούν ως οι θεματοφύλακες της ιστορίας – τοπικής και της παγκόσμιας.
Η περιήγηση σ’ ένα μουσείο είναι ένα ταξίδι στο χρόνο το οποίο μπορεί να σου αποκαλύψει όλες τις πτυχές του βίου των ανθρώπων, τον τρόπο της σκέψης τους, την οργάνωση της κοινωνίας τους σε όλα τα επίπεδα, τα αντικείμενα που χρησιμοποιούσαν, τους τρόπους έκφρασης των συναισθημάτων τους αλλά και τα βιώματά τους.
Και όλα αυτά θα μπορούσαμε να τα αποκαλέσουμε ιστορία, παράδοση, πολιτισμό και τα οποία αλληλένδετα συνθέτουν ένα περίφημο μωσαϊκό αναγνώρισης της κάθε εποχής. Άλλωστε η αφήγηση ενός μουσείου μέσω των εκθεμάτων και των συλλογών του δεν είναι ξερή και μονότονη· αντιθέτως είναι μια αφήγηση που συνδυάζει την ιστορία και την τέχνη αναδεικνύοντας την ίδια την αξία της ιστορικής γνώσης ακόμη και μέσα από το πιο μικρό αντικείμενο που μπορεί να δώσει το έναυσμα στη σκέψη και στην αναζήτηση και μάλιστα σε αρκετές περιπτώσεις μέσω της διάδρασης για όλους και ειδικά για τους μαθητές. Το ζήτημα, επομένως, της εκπαίδευσης μέσα από τις περιηγήσεις σε μουσεία είτε δια ζώσης είτε μέσω της αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών είναι πάντα επίκαιρο και ελκυστικό ως αίτημα για μια διαφορετική προσέγγιση της εκπαίδευσης των μαθητών στο σύγχρονο ελληνικό σχολείο.
Ποιος μαθητής άραγε δε θα παρακινούνταν να γνωρίσει την ιστορία του τόπου του μέσω της επίσκεψης στα μουσεία της ευρύτερης περιοχής και με τη συμμετοχή σε προγράμματα μουσειακής αγωγής που θα του έδιναν τη δυνατότητα της ανακάλυψης της γνώσης μέσω της βιωματικής μάθησης; Ποιος εκπαιδευτικός στο μάθημα της Ιστορίας δε θα ήθελε να έχει άμεση διαδικτυακή πρόσβαση σε μουσεία που θα τον βοηθούσαν να οργανώσει μια εικονική ξενάγηση επισημαίνοντας τα σημεία που ενδιαφέρουν το μάθημα του; Μόλις λίγες μέρες πριν, στις 27 Ιανουαρίου, ήταν η παγκόσμια ημέρα μνήμης του Ολοκαυτώματος, μια ημέρα που καθιερώθηκε ως υπενθύμιση της θηριωδίας του εθνοσοσιαλιστικού καθεστώτος απέναντι στους Εβραίους.
Αλλά όχι μόνο για τους Εβραίους αλλά και για τόσες άλλες κατηγορίες και κοινωνικές ομάδες που δεν μνημονεύονται, όπως για παράδειγμα οι Τσιγγάνοι που εύστοχα χαρακτηρίζονται ως «ξεχασμένοι» [1]. Μια ευκαιρία λοιπόν για μια, έστω και εικονική, επίσκεψη στο Άουσβιτς –παράδειγμα φυσικού χώρου που λειτουργεί ως μουσείο- θα έδινε τη δυνατότητα προσέγγισης όλων των πτυχών των γεγονότων της περιόδου και της ανάδειξης της ιστορίας που επηρέασε όλο τον κόσμο.
Σίγουρα οι μαθητές βιώνοντας μια τέτοια εμπειρία θα μπορούν να πουν πολλά περισσότερα από τα σκόρπια λόγια που ακούνε για τα θέματα αυτά ή από την μελέτη ενός βιβλίου αποκομμένου από την αίσθηση που προκαλεί το μουσείο. Και αυτό είναι μόνο ένα παράδειγμα…
Βέβαια, η εκπαίδευση των μαθητών στη μουσειακή αγωγή προϋποθέτει την εκπαίδευση των εκπαιδευτικών σ’ αυτή. Γι’ αυτό και το εγχείρημα του Ιονίου Πανεπιστημίου βάζει τα θεμέλια προς την κατεύθυνση αυτή με την ίδρυση του Μουσείου του Ιονίου Πανεπιστημίου που ως αποστολή του έχει τόσο την υποστήριξη του εκπαιδευτικού έργου σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο και την ενίσχυση της ιστορικής έρευνας, όσο και τη σύνδεσή του με την τοπική κοινωνία αποτελώντας τον θεματοφύλακα μέρους της ιστορίας της Ελλάδας [2].
Τέτοιες πρωτοβουλίες τονίζουν την ανάγκη προώθησης της εξωστρέφειας των Πανεπιστημίων και της διασύνδεσής τους με την κοινωνία, αλλά και της εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών μέσω διαφορετικών προσεγγίσεων. Σίγουρα μας ενθαρρύνουν να περιμένουμε και άλλες!
[1] Αναστασία Γκότοβου (2017) Το ξεχασμένο Ολοκαύτωμα, Αθήνα, Εναλλακτικές εκδόσεις.
[2] https://museum.ionio.gr/gr/
