Τα δύσκολα παιδικά χρόνια – Η παραμονή του στα Γιάννενα δίπλα στον Αλή Πασά – Η μύησή του στη Φιλική Εταιρεία – Το Χάνι της Γραβιάς και άλλα ανδραγαθήματα του Οδυσσέα Ανδρούτσου – Τα καπάκια – Η σύλληψη, η φυλάκιση και η δολοφονία του Οδυσσέα Ανδρούτσου
Με το τραγικό τέλος ενός ακόμα ήρωα του 1821, του Οδυσσέα Ανδρούτσου θα ασχοληθούμε στο σημερινό μας άρθρο. Δυστυχώς και ο συγκεκριμένος δολοφονήθηκε στο πλαίσιο των εσωτερικών ανταγωνισμών των Ελλήνων, στερώντας από την Επανάσταση έναν από τους γενναιότερους στρατιωτικούς της ηγέτες.
Τα παιδικά χρόνια του Οδυσσέα Ανδρούτσου και η παραμονή του στην αυλή του Αλή Πασά
Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος γεννήθηκε στην Ιθάκη, πιθανότατα το 1788 ή το 1789. Υπάρχουν και αναφορές σύμφωνα με τις οποίες γεννήθηκε το 1790. Πατέρας του ήταν ο φημισμένος αρματολός Ανδρέας Βερούσης ή Ανδρούτσος από τους Λιβανάτες της Φθιώτιδας και μητέρα του η Ακριβή Τσαρλαμπά από την Πρέβεζα. Νονά του ήταν η δεύτερη σύζυγος του Λάμπρου Κατσώνη, Μαρία Σοφιανού που του έδωσε το όνομα Οδυσσέας, σύμφωνα με τη συνήθεια των Ελλήνων της εποχής να δίνουν στα παιδιά τους ονόματα μυθικών και ιστορικών Ελλήνων ηρώων. Ο πατέρας του Οδυσσέα θανατώθηκε από τους Τούρκους το 1797 μετά τη σύλληψή του από τους Βενετούς, καθώς είχε συνεργαστεί με τον Λάμπρο Κατσώνη. Να σημειώσουμε ότι το σπίτι του Ανδρέα Βερούση (Ανδρούτσου) στην Πρέβεζα, στο οποίο διέμενε μετά τον γάμο του με την Ακριβή Τσαρλαμπά, σωζόταν ως το 2011, οπότε κατεδαφίστηκε για να ανεγερθεί νέα οικοδομή. Πρόχειρα έρχεται στο νου μας η ανάλογη ιστορία του σπιτιού του Κωνσταντίνου Κανάρη στην Αθήνα (οδός Κυψέλης) όπου έχει χτιστεί πολυκατοικία. Αυτή η χώρα έχει έναν περίεργο τρόπο να «επιβραβεύει» και να… τιμά τους ήρωές της.
Επανερχόμαστε όμως στον Οδυσσέα Ανδρούτσο, ο οποίος το 1803 βρέθηκε στην αυλή του Αλή Πασά, ο οποίος σκόπευε να τον εκπαιδεύσει ως στέλεχος στο πασαλίκι των Ιωαννίνων. Ο Οδυσσέας ήταν από μικρός ευερέθιστος, σκληρός, αλλά ταυτόχρονα αποφασιστικός και μεγαλόψυχος. Ο Αλή τον χρησιμοποίησε αρχικά εναντίον των Γαρδικιωτών και των πασάδων της Αλβανίας που είχαν εκδηλώσει αποσχιστικές τάσεις. Το 1816 του ανέθεσε το αρματολίκι της Ρούμελης με έδρα τη Λιβαδειά κυρίως για να χτυπήσει τους αγάδες της Αττικής. Τότε ο Οδυσσέας Ανδρούτσος παντρεύτηκε με την Ελένη Καρέλλη, προστατευόμενη της κυρά Βασιλικής.
Στη Λιβαδειά ο Ανδρούτσος γνώρισε πολλούς καπεταναίους με τους οποίους πολέμησε εναντίον των Τούρκων. Το 1818 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία από τον Κωνσταντίνο Σακελλίωνα Κοκοσιώτη, όμως έμεινε στο αρματολίκι του ως το 1820 οπότε αναγκάστηκε να το εγκαταλείψει για να σωθεί από την καταδίωξη του Μπάμπα πασά που είχε οργανώσει εκστρατεία για την εκκαθάριση της περιοχής. Στη συνέχεια κατέφυγε στη Λευκάδα και πήρε μέρος στη σύσκεψη των οπλαρχηγών που έγινε στα τέλη Ιανουαρίου- αρχές Φεβρουαρίου 1821, στην οποία αποφασίστηκαν οι τρόποι δράσης κατά τον επικείμενο Αγώνα.
Στη συνέχεια ο Ανδρούτσος πέρασε στην Πάτρα και από κει στη Ρούμελη όπου έστειλε στις 22 Μαρτίου 1821 το περίφημο γράμμα του στους Γαλαξιδιώτες: «Εγώ καθώς το γνωρίζατε καλότατα μπορώ να ζήσω βασιλικά με πλούτη, δόξα και τιμές. Οι Τούρκοι ό,τι κι αν ζητήσω μου το δίνουνε παρακαλώντας, γιατί το σπαθί του Οδυσσέα δεν χωρατεύει. Έπειτα κοντά στα άλλα ενθυμούνται τον πατέρα μου που τους εζεμάτισε. Μα σας λέγω την πάσα αλήθεια αδέρφια δεν θέλω εγώ μονάχα να καλοπερνώ και το γένος μου να βογκά στη σκλαβιά. Μου καίγεται η καρδιά μου σα βλέπω και συλλογιούμαι πως ακόμα οι Τούρκοι μας τυραγνεύουν. Από το Μοριά μου στείλανε γράμματα πως είναι τα πάντα έτοιμα. Εγώ είμαι στο ποδάρι με τα παλικάρια μου… Στ’ άρματα αδέρφια. Ή θα ξεσκλαβωθούμε ή όλοι να πεθάνουν. Και βέβαια καλύτερο θάνατο δεν μπορεί να προτιμήσει κάθε χριστιανός και Έλληνας».
.
Η δράση του Οδυσσέα Ανδρούτσου κατά την Επανάσταση του 1821
Η συμβολή του Οδυσσέα Ανδρούτσου στην Επανάσταση του 1821 ήταν σημαντική. Η νίκη του στο Χάνι της Γραβιάς επί του Ομέρ Βρυώνη, η ανακατάληψη της Λιβαδειάς, η συμμετοχή του στην πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου, η νυχτερινή επιδρομή του στην Καπούρνα της Βοιωτίας επί των Οθωμανών στις 7 Ιουλίου 1823 και η πολιορκία των Τούρκων στο φρούριο της Χαλκίδας ήταν μερικές από αυτές. Ωστόσο είχε πολλούς εχθρούς οι οποίοι τον συκοφαντούσαν και τον υπονόμευαν. Το ίδιο συνέβαινε και στην πολιτική ηγεσία. Στις 16 Απριλίου 1822 διορίστηκε Χιλίαρχος, ενώ άλλοι αγωνιστές είχαν λάβει τον βαθμό του Στρατηγού!
Ο Ανδρούτσος τότε επέστρεψε το σχετικό δίπλωμα γράφοντας: «… όσες αντενέργειες μου κάνετε και σχέδια εναντίον μου, δια να χαθώ και εγώ, να χαθεί όλο το στράτευμα εξαιτίας μου μου είναι γνωστό. Λάβετε και το δίπλωμά σας οπίσω και εις το εξής δεν ανακατώνομαι σε τίποτα». Τον Μάιο του 1825 κατηγορήθηκε ως συνεργός στους φόνους του Αλεξίου Νούτσου και του Χρήστου Παλάσκα, καθαιρέθηκε από το αξίωμα του και αφορίστηκε.
